ΙΣΤΟΡΙΑ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ

Ενότητα 3. Οι ανακαλύψεις

Κατά τη διάρκεια της μελέτης των υποενοτήτων δ. και ε. της 3ης ενότητας αναμένεται 

• να κατανοήσεις την έννοια της ιστορικής πηγής ως εργαλείο σύνθεσης της ιστορικής αφήγησης και να έρθεις σε επαφή με τα διαφορετικά είδη και τις μορφές που μπορεί αυτή να πάρει.
• να αντιληφθείς τον τρόπο που οι Ευρωπαίοι κατακτητές μεταχειρίστηκαν τους προκολομβιανούς πολιτισμούς. 
• να γνωρίσεις τις συνέπειες των Ανακαλύψεων σε οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό επίπεδο μέσα από τη μελέτη ιστορικών πηγών.

Για τη μελέτη, τις δραστηριότητες και την τελική αυτοαξιολόγηση θα χρειαστείς περίπου 60 λεπτά. 

1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ  

Ο χάρτης του Νέου Κόσμου από τον Σεμπάστιαν Μούνστερ που πρωτοδημοσιεύτηκε το 1540.

Πηγή: https://en.wikipedia.org/wiki/New_World#/media/File:Map_of_America_by_Sebastian_Munster.JPG

Στην προηγούμενη διδακτική ενότητα μελέτησες τα αίτια των Ανακαλύψεων, τις μεγαλές Ανακαλύψεις και τους μεγάλους εξερευνητές. Πατώντας εδώ μπορείς να λύσεις ένα ψηφιακό σταυρόλεξο με το οποίο θα ελέγξεις τις γνώσεις σου. 

Αν χρειαστείς να φρεσκάρεις τις γνώσεις σου μπορείς να αντλήσεις πληροφορίες από το ψηφιακό σχολικό εγχειρίδιο πατώντας εδώ. 

2η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Η ιστορική αφήγηση βασίζεται σε ιστορικές πηγές και τεκμήρια που ποικίλουν ως προς το είδος.

Κάνοντας την παρακάτω διαδραστική άσκηση από το Φωτόδεντρο θα κατανοήσεις ποια είναι τα είδη των πηγών και με μία άσκηση αντιστοίχησης θα εμπεδώσεις όσα έμαθες.

Διαδραστική άσκηση από το Φωτόδεντρο

3η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Μελέτησε το περιεχόμενο της υποενότητας δ. Η κατάκτηση του Νέου Κόσμου και οι αποικιακές αυτοκρατορίες πατώντας εδώ και γράψε στην παρακάτω άσκηση, με δικά σου λόγια, σε ένα σύντομο κείμενο 50 περίπου λέξεων ποια εντύπωση σου προκάλεσαν όσα διάβασες για τον τρόπο που μεταχειρίστηκαν οι Ευρωπαίοι κατακτητές τους λαούς της Αμερικής.   

Άσκηση ανοικτού τύπου

4η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Ακολουθούν 4 ομάδες ιστορικών πηγών διαφορετικής μορφής και είδους που σχετίζονται με τις συνέπειες των Ανακαλύψεων. Μελέτησε τις πηγές όλων των ομάδων και κάνε την άσκηση αντίστοιχησης που ακολουθεί.

Α Ομάδα Πηγών

Πηγή 1 Ομάδα Α

Η τύχη των γηγενών όμως ήταν διαφορετική. Οι Ινδιάνοι, όπως ονομάστηκαν εκ παραδρομής οι γηγενείς της Αμερικής από τους κονκισταδόρες λόγω της πεποίθησης τους ότι βρίσκονταν στις Ινδίες, με την έλευση των ευρωπαίων κατακτητών βρέθηκαν σε δυσμενή θέση. Ήδη από τα πρώτα ταξίδια του Κολόμβου, οι φυλές της Καραϊβικής εξοντώθηκαν διάστημα και τα νησιά κατοικούνταν πλέον αποκλειστικά από λευκούς αποίκους ενώ οι ανάγκες που προέκυψαν για τις καλλιέργειες οδήγησαν τους Ισπανούς να εγκαταστήσουν σκλάβους από την Αφρική. Στην ηπειρωτική χώρα, οι πόλεμοι των κονκισταδόρες με τους Ίνκας, τους Μάγια, τους Αζτέκους και άλλες τοπικές φυλές με σκοπό την επιβολή τους σε αυτούς, οδήγησε στον θάνατο πολλών χιλιάδων γηγενών αλλά και στον αφανισμό μακραίωνων πολιτισμών. Πέραν των πολέμων, πολλοί Ινδιάνοι δολοφονήθηκαν για διαφόρους λόγους από τους Ισπανούς, πολλές φορές και μαζικά, ως αντίποινα, ενώ μεγάλο μέρος αυτών πέθανε από τις μολυσματικές ασθένειες που μετέφεραν μαζί τους οι ευρωπαίοι. Τέλος, πολλοί πέθαναν εν ώρα εργασίας εκτελώντας καταναγκαστικά δημόσια έργα υπό απάνθρωπες εργασιακές συνθήκες.

Πηγή: Βασίλης Χατζής  Η κατάκτηση του κόσμου και οι ανακαλύψεις  Μέρος Α’: Η ισπανική αυτοκρατορία. Ανακτήθηκε 27-4-20 από https://bit.ly/2RxpGFo 

Πηγή 2 Ομάδα Α

Βίντεο από το κανάλι History με θέμα την τύχη των Αζτέκων. Θα χρειαστείς τη γνώση των αγλλικών σου για να το παρακολουθήσεις.

Πηγή 3 Ομάδα Α

Μια φωνή διαμαρτυρίας για την τύχη των ιθαγενών

Οι Ισπανοί βρέθηκαν ανάμεσα στους Ινδιάνους όπως οι λύκοι, οι τίγρεις και τα αιμοβόρα λιοντάρια πεινασμένα για πολλές μέρες. Εδώ και σαράντα χρόνια, δεν κάνουν τίποτα άλλο από να τους κάνουν κομμάτια, να τους τουφεκίζουν, να τους βασανίζουν και να τους εξοντώνουν με τόση ωμότητα, ώστε το νησί Κούβα είναι σήμερα ερημωμένο από κατοίκους...
Αν οι χριστιανοί έχουν καταστρέψει τόσες και τόσες ψυχές, το έκαναν με μοναδικό σκοπό να αποκτήσουν χρυσάφι και να πλουτίσουν όσο το δυνατό γρηγορότερα.

Απόσπασμα από την αναφορά του Επισκόπου Βαρθολομαίου Λας Κάζας προς το βασιλιά της Ισπανίας. Αντλημένο από το ψηφιακό σχολικό εγχειρίδιο

Β Ομάδα Πηγών

Πηγή 1 Ομάδα Β

Πηγή: Ψηφιακό σχολικό εγχειρίδιο

Πηγή 2 Ομάδα Β

Εισαγωγές χρυσού (σε κιλά) στην Ισπανία από την Αμερική κατά το διάστημα 1503-1650. 

Πηγή: http://paidio.blogspot.com/2012/09/2_14.html 

Πηγή 3 Ομάδα Β

Πηγή: Ψηφιακό Σχολικό εγχειρίδιο

Πηγή 4 Ομάδα Β

Η εισαγωγή πολύτιμων μετάλλων προκαλεί αφενός την ανάπτυξη τον εμπορίου και αφετέρου υποτίμηση του νομίσματος και αύξηση των τιμών.

Πηγή: Ψηφιακό Σχολικό εγχειρίδιο

Γ ΟΜΑΔΑ ΠΗΓΩΝ

Πηγή 1 Ομάδα Γ

Μπορεί η κυριαρχία των Ευρωπαίων στην Αμερική να είχε εγκαινιαστεί, όμως το ρεύμα της επιρροής ήταν αμφίδρομο. Για πρώτη φορά στην ιστορία του κόσμου ένας ανυπολόγιστος αριθμός ανεκτίμητων φυτών μεταφέρθηκε από μία ήπειρο σε μία άλλη. Το σημαντικότερο από αυτά ήταν ο αραβόσιτος, σπόροιθ του οποίου μεταφέρθηκαν από τον ίδιο τον Κολόμβο στην Ευρώπη. Ο αραβόσιτος, ή ινδικό καλαμπόκι, έχει την εκπληκτική ιδιότητα να παράγει ανά φυτό πολύ περισσότερους καρπούς από το κριθάρι και τη σίκαλη. Μολονότι ο αραβόσιτος δεν εξαπλώθηκε με ιλιγγιώδη ταχύτητα, έφτασε τελικά στα αγροκτήματα των θερμότερων ζωνών της Ευρώπης […]. Το αμερικανικό γεώμηλο υπήρξε για τη βόρεια Ευρώπη ό,τι και ο αραβόσιτος για τη νότια. Οι Ιρλανδοί υποδέχτηκαν μετά βαΐων και κλάδων την πατάτα, αφού η καλλιέγειά της αξιοποιούσε στο έπακρο τους περιορισμένους κλήρους (σ.σ. κομμάτια γης) της. Το 1605 αναπτύχθηκαν τέτοιες καλλιέργειες στην κομητεία Ντάουν ώστε προς το τέλος του αιώνα η βραστή πατάτα αποτελούσε πλέον το κύριο διατροφικό προΐόν των φτωχών.

Πηγή: Geoffrey Blainey, Συνοπτική ιστορία του κόσμου, εκδ.Φυτράκη, σελ.324-325

Πηγή 2 Ομάδα  Γ

Η βασική αιτία της κρίσης του φεουδαλικού συστήματος κατά τον ύστερο Μεσαίωνα οφείλεται στην ανάπτυξη του εμπορίου μετά τον 11ο αιώνα με επίκεντρο τη βόρεια Ιταλία και τη Φλάνδρα. Η ανάπτυξη του εμπορίου συμβάλει στην ανάπτυξη των πόλεων και του αστικού τοπίου και στην ανάδειξη της νέας αστικής τάξης, των εμπόρων και των τραπεζιτών, η οποία σταδιακά παραμερίζει την παραδοσιακή αριστοκρατία6. Το εμπόριο ευνοεί την αγροτική παραγωγή, η οποία σαν εμπόρευμα οδηγείται στις πόλεις και ταυτόχρονα χειραφετεί (με τις νέες μεθόδους παραγωγής και τις επενδύσεις) τον αγρότη. Η ανάπτυξη του εμπορίου οδήγησε σταδιακά στην αντικατάσταση της οικονομίας για χρήση με την οικονομία για αγορά. Έτσι αντικαθίσταται η δουλοκτητική εργασία με ελεύθερη έμμισθη εργασία, πράγμα που οδηγεί στην αποσάθρωση των φεουδαλικών δομών. Η επέκταση των αγορών, με τη επέκταση της Ευρώπης προς την Αμερική, την Αφρική και τον υπόλοιπο κόσμο και η συνακόλουθη επέκταση του εμπορίου και των οικονομικών συναλλαγών, είναι άλλο ένα «καπιταλιστικό» χαρακτηριστικό που συμβάλλει στον οικονομικό μετασχηματισμό. Οι δουλοκτητικές αγροτικές οικονομίες του Νέου Κόσμου και το αποικιακό εμπόριο μετά τον 15ο αιώνα, ήταν ουσιαστικοί παράγοντες στην ανάδυση του ευρωπαϊκού καπιταλισμού8. Το εμπόριο άφησε μεγάλα κέρδη που επενδύθηκαν στην αγροτική και βιομηχανική (κατασκευαστικός τομέας) παραγωγή. Έχουμε λοιπόν τα στοιχεία (επέκταση αγορών, συσσώρευση κεφαλαίου, επενδύσεις, κλπ) που οδηγούν στη συγκρότηση ενός «εμπορικού» καπιταλισμού.

Πηγή: https://bit.ly/2FGtQZb

Πηγή 3 Ομάδα Γ

Ο απολογισμός της ημέρας από έναν τραπεζίτη και τη γυναίκα τον. Πίνακας (1538) του Ραϋμερσβέλλε (Martinus van Reymerswaele). Μουσείο Φλωρεντίας.

Πηγή: Ψηφιακό Σχολικό Εγχειρίδιο

Μπορείς να κατατάξεις τις παραπάνω ιστορικές πηγές ως προς το είδος τους; Για να το διαπιστώσεις κάνε την παρακάτω άσκηση.

Αντιστοίχησε τις πηγές που μελέτησες με το είδος στο οποίο ανήκουν.

ΕΡΓΑΣΙΑ

Η εργασία που πρόκειται να υλοποιήσεις θα σου επιτρέψει να διερευνήσεις σε βάθος τις συνέπειες των Ανακαλύψεων σε οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό επίπεδο. Η ανταπόκρισή σου σε αυτήν την εργασία θα σου επιτρέψει να αντιληφθείς

• αν μελέτησες σε ικανοποιητικό βαθμό το περιεχόμενο των υποενοτήτων δ. και ε. της ενότητας 3 του σχολικού εγχειριδίου από το 6 κεφάλαιο
• αν κατάλαβες πώς χρησιμοποιούμε τις πηγές για να αντλήσουμε πληροφορίες 
• αν μπορείς να συνθέσεις και να παρουσιάσεις τους βασικούς άξονες ενός ιστορικού φαινομένου που μελέτησες. 

Αφού μελετήσεις το περιεχόμενο των υποενοτήτων δ. και ε. του σχολικού εγχειριδίου που μπορείς να βρεις εδώ και διαβάσεις πιο προσεχτικά τις παραπάνω πηγές, δημιούργησε έναν εννοιολογικό χάρτη με το ψηφιακό εργαλείο mindmeister όπου θα καταγράφεις τις συνέπειες των Ανακαλύψεων σε οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό επίπεδο.

Αφού ολοκληρώσεις τον ψηφιακό εννοιολογικό σου χάρτη υπόβαλε τον σύνδεσμο διαμοίρασης (link) στο πεδίο ΥΠΟΒΟΛΗ.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΨΗΦΙΑΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Mindmeister

• Πάτησε στο σύνδεσμο https://www.mindmeister.com/
• Κάνε Sign up με ένα λογαριασμό ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή με το λογαριασμό της Google.
• Πάτησε New Mind Map.
• Διάλεξε ένα κενό template.
• Βάλε τίτλο στο κεντρικό σύννεφο.
• Με το Tab μπορείς να μεταβείς σε μικρότερα υποσύννεφα για να αναπτύξεις τις πληροφορίες που συνδέονται με το θέμα σου.
• Πάτησε share για να αντλήσεις τον σύνδεσμο διαμοιρασμού του εννοιολογικού σου χάρτη και υπόβαλέ τον στο πεδίο ΥΠΟΒΟΛΗ της εργασίας.

(ΑΥΤΟ)ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Έχεις ολοκληρώσει τη μελέτη των υποενοτἠτων δ. και ε. της ενότητας 3 του κεφαλαίου 6 με θέμα τις Συνέπειες των Ανακαλύψεων και είσαι σε θέση γνωρίζεις 

• την έννοια της ιστορικής πηγής ως εργαλείο σύνθεσης της ιστορικής αφήγησης και να έρθεις σε επαφή με τα διαφορετικά είδη και τις μορφές που μπορεί αυτή να πάρει.
• τον τρόπο που οι Ευρωπαίοι κατακτητές μεταχειρίστηκαν τους προκολομβιανούς πολιτισμούς. 
• τις συνέπειες των Ανακαλύψεων σε οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό επίπεδο μέσα από τη μελέτη ιστορικών πηγών.

Για να επιβεβαιώσεις τις γνώσεις σου και το βαθμό εμπέδωσής τους κάνε το παρακάτω τέστ αυτοαξιολόγησης.

Loading…